Ngenxa yemizamo yeNyuvesi yaseWisconsin-Madison, inkathi entsha yedatha yesimo sezulu iyaqala eWisconsin.
Kusukela ngawo-1950, isimo sezulu saseWisconsin siye saba yinto engalindelekile futhi eyingozi kakhulu, okudala izinkinga kubalimi, abacwaningi kanye nomphakathi. Kodwa ngenethiwekhi yeziteshi zezulu ezisabalele esifundazweni sonke ezaziwa ngokuthi i-mesonet, lesi sifundazwe sizokwazi kangcono ukubhekana nokuphazamiseka kwesikhathi esizayo okubangelwa ukuguquka kwesimo sezulu.
“Ama-Maisonette angaqondisa izinqumo zansuku zonke ezivikela izitshalo, impahla kanye nezimpilo zabantu, futhi asekele ucwaningo, ukunwetshwa kanye nemfundo,” kusho ilungu lothisha uChris Kucharik, uprofesa kanye nosihlalo woMnyango Wezesayensi Yezolimo e-UW-Madison ngokubambisana neNelson. Ecological Institute. UKucharik uhola iphrojekthi enkulu yokwandisa inethiwekhi ye-mesonet yaseWisconsin, esizwa nguMike Peters, umqondisi we-UW-Madison Agricultural Research Station.
Ngokungafani nezinye izifundazwe eziningi zezolimo, inethiwekhi yamanje yeziteshi zokuqapha imvelo eWisconsin incane. Cishe ingxenye yeziteshi ezingu-14 zokuqapha isimo sezulu nomhlabathi zitholakala e-University of Wisconsin Research Station, kanti ezinye zigxile ezingadini ezizimele ezifundeni zaseKewaunee naseDoor. Imininingwane yalezi ziteshi okwamanje igcinwe eMesonet eMichigan State University.
Kusukela manje, lezi ziteshi zokuqapha zizothuthelwa e-mesonet ezinikele eseWisconsin eyaziwa ngokuthi i-Wisconet, okwandisa inani eliphelele leziteshi zokuqapha libe ngu-90 ukuze kuqashwe kangcono zonke izindawo zesifundazwe. Lo msebenzi usekelwe yisibonelelo sika-$2.3 million esivela ku-Wisconsin Rural Partnership, isinyathelo se-Washington State University esixhaswe yi-USDA, kanye nesibonelelo sika-$1 million esivela ku-Wisconsin Alumni Research Foundation. Ukwandisa inethiwekhi kubhekwa njengesinyathelo esibalulekile ekuhlinzekeni idatha nolwazi olusezingeni eliphezulu kulabo abaludingayo.
Isiteshi ngasinye sinemishini yokukala isimo somkhathi nomhlabathi. Imishini esetshenziswa emhlabeni ikala isivinini somoya kanye nesiqondiso, umswakama, izinga lokushisa lomoya, imisebe yelanga kanye nemvula. Linganisa izinga lokushisa lomhlabathi kanye nomswakama ekujuleni okuthile ngaphansi komhlabathi.
“Abakhiqizi bethu bathembele kudatha yesimo sezulu nsuku zonke ukuze benze izinqumo ezibalulekile emapulazini abo. Lokhu kuthinta ukutshala, ukunisela kanye nokuvuna,” kusho uTamas Houlihan, umqondisi omkhulu we-Wisconsin Potato and Vegetable Growers Association (WPVGA). “Ngakho-ke sijabule kakhulu ngethuba lokusebenzisa uhlelo lwesiteshi sesimo sezulu maduze nje.”
NgoFebhuwari, uKucharik wethule uhlelo lwe-mesonet eNgqungqutheleni Yezemfundo Yabalimi ye-WPVGA. U-Andy Dirks, umlimi waseWisconsin futhi ovame ukusebenzisana neKolishi Lezolimo Nesayensi Yempilo le-UW-Madison, wayekhona ezilalelini futhi wakuthanda lokho akuzwa.
“Izinqumo zethu eziningi zezolimo zisekelwe esimweni sezulu samanje noma kulokho esikulindele emahoreni noma ezinsukwini ezimbalwa ezizayo,” kusho uDilks. “Umgomo ukugcina amanzi, izakhamzimba kanye nemikhiqizo yokuvikela izitshalo lapho zingasetshenziswa khona izitshalo, kodwa asikwazi ukuphumelela ngaphandle kokuthi siqonde ngokugcwele izimo zamanje zomoya nomhlabathi nokuthi kuzokwenzekani maduze nje.”, kusho imvula enkulu i-Unforeseen yagugula umanyolo osanda kusetshenziswa.
Izinzuzo ezizolethwa abalamuli bezemvelo kubalimi zisobala, kodwa nabanye abaningi bazozuza.
“I-National Weather Service ibheka lokhu njengokubalulekile ngenxa yekhono labo lokuhlola nokufaka isandla ekuqondeni kangcono izehlakalo ezimbi kakhulu,” kusho uKucharik, owathola iziqu zakhe zobudokotela kwezesayensi yomoya eNyuvesi yaseWisconsin.
Idatha yesimo sezulu ingasiza futhi abacwaningi, iziphathimandla zezokuthutha, abaphathi bezemvelo, abaphathi bezokwakha nanoma ubani omsebenzi wakhe uthintwa yisimo sezulu kanye nezimo zenhlabathi. Lezi ziteshi zokuqapha zinamandla okusiza ukusekela imfundo ye-K-12, njengoba amabala esikole angaba yizindawo ezingaba khona zeziteshi zokuqapha imvelo.
“Lena enye indlela yokuveza abafundi abaningi ezintweni ezithinta impilo yabo yansuku zonke,” kusho uKucharik. “Ungahlobanisa le sayensi nezinye izindawo ezahlukene zezolimo, amahlathi kanye nemvelo yezilwane zasendle.”
Ukufakwa kweziteshi ezintsha ze-maisonette eWisconsin kuhlelelwe ukuqala kuleli hlobo futhi kuqedwe ekwindla ka-2026.
Isikhathi sokuthunyelwe: Agasti-12-2024
