Muva nje, i-Swiss Federal Meteorological Office kanye ne-Swiss Federal Institute of Technology eZurich bafake ngempumelelo isiteshi esisha sezulu esizenzakalelayo endaweni ephakeme ngamamitha angu-3,800 eMatterhorn e-Swiss Alps. Lesi siteshi sezulu siyingxenye ebalulekile yenethiwekhi yokuqapha isimo sezulu ephakeme yase-Swiss Alps, ehlose ukuqoqa idatha yesimo sezulu ezindaweni eziphakeme futhi inikeze ulwazi olubalulekile kososayensi ukuze bafunde umthelela wokushintsha kwesimo sezulu e-Alps.
Lesi siteshi sezulu sihlonyiswe ngezinzwa ezithuthukisiwe ezingaqapha izinga lokushisa, umswakama, isivinini somoya, isiqondiso somoya, umfutho womoya, imvula, imisebe yelanga nezinye izinto zezulu ngesikhathi sangempela. Yonke idatha izodluliselwa esikhungweni sedatha se-Swiss Federal Meteorological Office ngesikhathi sangempela ngesathelayithi, futhi ihlanganiswe futhi ihlaziywe nedatha evela kwezinye iziteshi zezulu ukuze kuthuthukiswe amamodeli okubikezela isimo sezulu, kufundwe izitayela zokushintsha kwesimo sezulu, futhi kuhlolwe umthelela wokushintsha kwesimo sezulu endaweni yasezintabeni.
Inhloko yomnyango wokuqapha isimo sezulu e-Swiss Federal Meteorological Office ithe: “I-Alps ‘iyindawo eshisayo’ yokushintsha kwesimo sezulu eYurophu, ngesivinini sokufudumala esiphindwe kabili kunesilinganiso somhlaba wonke. Lesi siteshi esisha sezulu sizosisiza siqonde kangcono ukuthi ushintsho lwesimo sezulu luthinta kanjani indawo yasezintabeni, njengokuncibilika kweqhwa, ukuwohloka kweqhwa elihlala njalo, kanye nokwanda kwezenzakalo zesimo sezulu esibi kakhulu, kanye nemiphumela engaba khona yalezi zinguquko emithonjeni yamanzi, ezindaweni zemvelo kanye nomphakathi wabantu ezindaweni ezingezansi komfula.”
Uprofesa eMnyangweni Wezesayensi Yezemvelo e-ETH Zurich wanezela: “Idatha yesimo sezulu ezindaweni eziphakeme ibalulekile ekuqondeni uhlelo lwesimo sezulu lomhlaba wonke. Lesi siteshi esisha sezulu sizogcwalisa igebe ekuqapheni isimo sezulu ezindaweni eziphakeme ze-Alps futhi sinikeze ososayensi idatha ebalulekile yokufunda umthelela wokushintsha kwesimo sezulu ezindaweni zemvelo zasezintabeni, ukuphathwa kwemithombo yamanzi kanye nezingozi zezinhlekelele zemvelo.”
Ukuqedwa kwalesi siteshi sezulu kuyisinyathelo esibalulekile eSwitzerland sokuqinisa ukuqapha isimo sezulu nokuzivumelanisa nokushintsha kwesimo sezulu. Esikhathini esizayo, iSwitzerland ihlela nokwakha iziteshi zesimo sezulu ezifanayo nakwezinye izindawo eziphakeme ze-Alps ukuze kwakhiwe inethiwekhi yokuqapha isimo sezulu yasezintabeni ephelele ukuze kuhlinzekwe isisekelo sesayensi sokuphendula izinselele zokushintsha kwesimo sezulu.
Ulwazi oluyisisekelo:
Izintaba zase-Alps ziyizintaba ezinkulu kunazo zonke eYurophu futhi ziyindawo ebucayi yokushintsha kwesimo sezulu eYurophu.
Ekhulwini leminyaka elidlule, izinga lokushisa e-Alps likhuphuke cishe ngama-degree Celsius amabili, okuphindwe kabili kunesilinganiso somhlaba wonke.
Ukushintsha kwesimo sezulu kuholele ekuncibilikeni okusheshayo kwezinguzunga zeqhwa e-Alps, ukuwohloka kwe-permafrost, kanye nokwanda kwezenzakalo zesimo sezulu esibi kakhulu, ezinemiphumela emibi kakhulu ezintweni zemvelo zasendaweni, ukuphathwa kwemithombo yamanzi kanye nezokuvakasha.
Ukubaluleka:
Lesi siteshi esisha sezulu sizohlinzeka ngemininingwane ebalulekile ukusiza ososayensi baqonde kangcono umthelela wokushintsha kwesimo sezulu e-Alps.
Le datha izosetshenziselwa ukuthuthukisa amamodeli okubikezela isimo sezulu, ukutadisha izitayela zokushintsha kwesimo sezulu, kanye nokuhlola umthelela wokushintsha kwesimo sezulu endaweni yasezintabeni.
Ukuqedwa kwesiteshi sezulu kuyisinyathelo esibalulekile eSwitzerland sokuqinisa ukuqapha isimo sezulu nokuzivumelanisa nokushintsha kwesimo sezulu, futhi kuzohlinzeka ngesisekelo sesayensi sokubhekana nezinselele zokushintsha kwesimo sezulu.
Isikhathi sokuthunyelwe: Feb-13-2025
