Izwe laseMalawi eliseningizimu-mpumalanga ye-Afrika limemezele ukufakwa nokuqaliswa kweziteshi zezulu eziyi-10-in-1 ezithuthukisiwe ezweni lonke. Lolu hlelo luhlose ukuthuthukisa ikhono lezwe kwezolimo, ukuqapha isimo sezulu kanye nokuxwayisa ngezinhlekelele, kanye nokunikeza ukwesekwa okuqinile kwezobuchwepheshe ekubhekaneni nokushintsha kwesimo sezulu nokuqinisekisa ukuvikeleka kokudla.
IMalawi, izwe lapho ezolimo ziyisisekelo esiyinhloko somnotho, libhekene nezinselelo ezinkulu zokushintsha kwesimo sezulu. Ukuze kulungiselelwe kangcono izehlakalo zesimo sezulu esibi kakhulu, kwandiswe umkhiqizo wezolimo futhi kuqiniswe amandla okuxwayisa ngezinhlekelele, uhulumeni waseMalawi, ngokubambisana ne-International Meteorological Organisation kanye nezinkampani eziningana zobuchwepheshe, uqalise iphrojekthi yokufaka nokusebenzisa iziteshi zesimo sezulu eziyi-10 ku-1 ezweni lonke.
Iyini isiteshi sezulu esingu-10 ku-1?
Isiteshi sezulu esingu-10 ku-1 siwumshini othuthukisiwe ohlanganisa imisebenzi ehlukahlukene yokuqapha isimo sezulu futhi ungalinganisa ngasikhathi sinye imingcele elandelayo engu-10 yesimo sezulu: izinga lokushisa, umswakama, umfutho womoya, isivinini somoya, isiqondiso somoya, imvula, imisebe yelanga, umswakama womhlabathi, izinga lokushisa lomhlabathi, ukuhwamuka.
Lesi siteshi sezulu esisebenza ngezindlela eziningi asikwazi nje ukuhlinzeka ngemininingwane ephelele yesimo sezulu, kodwa futhi sinezinzuzo zokunemba okuphezulu, ukudlulisa ngesikhathi sangempela kanye nokulawula okude.
Iphrojekthi yokufaka iziteshi zezulu eMalawi isekelwa yi-International Meteorological Organisation kanye nezinkampani eziningi zobuchwepheshe. Imishini yeziteshi zezulu ihlinzekwa ngabakhiqizi bemishini yezulu abadumile emhlabeni wonke, kanti umsebenzi wokufaka nokuqalisa uqedwa ochwepheshe bendawo kanye nochwepheshe bamazwe ngamazwe.
Umholi wephrojekthi uthe: “Ukufakwa kwesiteshi sezulu esingu-10-in-1 kuzohlinzeka ngemininingwane yesimo sezulu enembile nephelele yaseMalawi. “Imininingwane ngeke isize nje kuphela ekuthuthukiseni ukunemba kwezibikezelo zesimo sezulu, kodwa futhi izohlinzeka ngezinkomba ezibalulekile zokukhiqiza kwezolimo kanye nezixwayiso zenhlekelele.”
Isicelo kanye nenzuzo
1. Intuthuko yezolimo
IMalawi iyizwe lezolimo, lapho umkhiqizo wezolimo ubamba ngaphezu kwama-30% we-GDP. Imininingwane efana nomswakama wenhlabathi, izinga lokushisa kanye nemvula enikezwa yiziteshi zezulu izosiza abalimi ukuthi benze izinqumo ezingcono zokunisela kanye nokufaka umanyolo futhi bathuthukise isivuno kanye nekhwalithi yesivuno.
Isibonelo, uma kufika isikhathi semvula, abalimi bangahlela isikhathi sokutshala ngokufanele ngokwedatha yemvula yesiteshi sezulu. Ngesikhathi sesomiso, izinhlelo zokunisela zingathuthukiswa ngokusekelwe kudatha yomswakama wenhlabathi. Lezi zinyathelo zizothuthukisa ukusetshenziswa kwamanzi ngempumelelo futhi zinciphise ukulahlekelwa kwezitshalo.
2. Isexwayiso senhlekelele
IMalawi ivame ukushaywa yizinhlekelele zemvelo ezifana nezikhukhula kanye nesomiso. Isiteshi sezulu esingu-10-1 singaqapha ushintsho lwezimo zezulu ngesikhathi sangempela futhi sinikeze ukwesekwa kwedatha okufika ngesikhathi nokunembile ukuze kuxwayiswe ngenhlekelele.
Isibonelo, iziteshi zesimo sezulu zinganikeza isixwayiso kusenesikhathi ngezingozi zezikhukhula ngaphambi kwezimvula ezinkulu, zisize ohulumeni nezinhlangano zomphakathi ukuba benze amalungiselelo aphuthumayo. Esikhathini esomile, izinguquko zomswakama wenhlabathi zingaqashwa, izixwayiso zesomiso zingakhishwa ngesikhathi, futhi abalimi bangaqondiswa ukuthi bathathe izinyathelo zokonga amanzi.
3. Ucwaningo lwesayensi
Idatha yesimo sezulu yesikhathi eside eqoqwe yisiteshi izohlinzeka ngolwazi olubalulekile lwezifundo zokushintsha kwesimo sezulu eMalawi. Idatha izosiza ososayensi ukuqonda kangcono umthelela wokushintsha kwesimo sezulu ezindaweni zemvelo zasendaweni futhi inikeze isisekelo sesayensi sokwakha amasu okuphendula.
Uhulumeni waseMalawi uthe uzoqhubeka nokwandisa ukumbozwa kweziteshi zesimo sezulu esikhathini esizayo, futhi uqinise ukubambisana nezinhlangano zamazwe ngamazwe kanye nezinkampani zobuchwepheshe ukuze kuthuthukiswe ukuqapha isimo sezulu kanye namakhono okuxwayisa kusengaphambili ngezinhlekelele. Ngesikhathi esifanayo, uhulumeni uzokhuthaza ngenkuthalo ukusetshenziswa kwedatha yesimo sezulu kwezolimo, ezokudoba, emahlathini nakwezinye izinkambu ukuze kukhuthazwe intuthuko esimeme yomnotho wezwe.
“Iphrojekthi yesiteshi sezulu eMalawi iyisibonelo esiphumelelayo, futhi sithemba ukuthi amazwe amaningi angafunda kulokhu okuhlangenwe nakho ukuze athuthukise amakhono awo okuqapha isimo sezulu kanye nokuxwayisa ngezinhlekelele futhi anikele ekulweni nokushintsha kwesimo sezulu emhlabeni wonke,” kusho ummeleli we-International Meteorological Organisation.
Ukufakwa nokusetshenziswa kweziteshi zezulu eziyi-10-in-1 eMalawi kuphawula isinyathelo esibalulekile ekuqapheni isimo sezulu kanye nokuxwayisa ngezinhlekelele ezweni. Njengoba ubuchwepheshe buqhubeka nokuthuthuka futhi busetshenziswa kakhulu, lezi ziteshi zizohlinzeka ngokusekelwa okuqinile kwentuthuko yezolimo yaseMalawi, ukuphathwa kwezinhlekelele kanye nocwaningo lwesayensi ukusiza izwe ukufeza izinhloso zentuthuko eqhubekayo.
Isikhathi sokuthunyelwe: Feb-06-2025
